Netflix mevcut recommendation yazilimini %10 gelistirebilecek bir yazilima tam 1.000.000 USD odul veriyor.

Tabi boyle bir yazilimin onlarin gelirlerini bundan cok daha fazla arttiracagini soylemekte yarar var.

Yarisma Ekim 2006′da baslamis olmasina ragmen su an en yuksek skor %8.57 gelisme ile AT&T’de calisan birkac yazilimcidan olusan Belkor grubuna ait.

Insanlari boyle bir yarismaya iten konu ise ortadaki 1 mio USD’lik odulden cok bir proje etrafindan dunyanin bircok yerinden basarili yazilimcinin bir araya gelerek ortak bir proje goturmeye calismalari ve bu sekilde kendilerini gelistirmeleri.

Ayni Linux ya da Wikipedia gibi insanlara anlamli bir zemin uzerinde basarili bir paylasim platformu acabilirseniz gercekten katilim cok yuksek ve kaliteli olabiliyor.

Makalede kisaca artik yeni pazarlamada bedavanin (free) 3 farkli sekilde verilebilecegi yaziliyor.

Information wants to be free, but some information wants to be expensive J

Commodity olarak kabul edilecek bilgileri bedava verin ama uzmanlik gerektiren alanlardaki bilgi icin de fiyatlandirmanizi buna gore yapin.

Hatta bunu bir servis olarak bile saglayabilirler eger isterlerse…

Ne demek istedigimi daha net anlatiyim:

Benim aylik ortalama Turkcell faturam 120-150 YTL arasi iken bu ay cokca is sebebi ile cep telefonumu kullanmamdan dolayi faturam 400YTL geldi.

Turkcell fatura tutarim 200YTL’yi gectiginde beni her zaman gereksiz yere rahatsiz ettigi gibi yine kisa bir mesaj ile rahatsiz etse ve “Zafer Bey henuz daha fatura kesiminize 12 gun olmasina ragmen 200YTL’lik konusma gerceklestirdiginizi fark ettik.Umariz hersey sizin icin yolunda gidiyordur ve bundan soraki aylarda da hep boyle hossohbet olursunuz” deseydi ben de ne oluyor diye bir faturami incelerdim. Hatta mesaji cok begenip eminim arkadaslarima da bahseder Turkcell’in beni bu konuda uyardigindan bahsederdim.

Oysa simdi bir an hattimi degistirmeyi bile dusundum bu kadar cok fatura gelince insan kendini kaziklanmis gibi hissediyor. Neyseki diger GSM firmalarimizin internet sitelerinde yeni uye olmak isteyen insanlara kolaylik olsun diye yapilmis bir sayfa olmadigi icin hattimi bir saatlik bir cebellesmeden sonra yine Turkcell’de tutmaya karar verdim. Sanirim Vodafone yeni kullanici pesinde degil yoksa bu kadar basarisiz bir internet siteleri olmazdi

Bu sadece Turkcell diger GSM firmalarinin da atladigi bir konu. Bukadar guclu CRM datalari olmalarina ragmen bunu cogunlukla kendileri icin kullaniyorlar ara sira gercekten tuketiciler icin bazi programlar gerceklestirdiklerini dusunuyorum.

Gosterinin bir yerinde akrobatlardan birinin tirmanacagi bir ipte sorun cikinca, insanlar bir anda yeniden hemen gosteriye fokus oldular hatta daha sonra sovun o kismi cok heyecanli olmamasina ragmen akrobatin ip sorununu kendi kendine cozmeye calismasindan dolayi salonda bayagi bir alkis koptu.

Insanlara  bir servis ya da urunu saglarken eger beklediklerinin ustunde bir hizmet saglayabilirseniz o zaman gercekten basarili oluyorsunuz.

Heroes of China’da da zaten akrobatlarin yapacaklari hareketleri asagi yukari tahmin edebiliyorsunuz, gosterinin baslarini sizde herkes gibi heyecanla izleseniz de biryerde sorun cikip sahnedekiler o sorunu halledip ilerlediklerinde siz daha da etkileniyorsunuz. Hele de bu sorun insan hayatini bile kotu yonde etkileyecek bir sorunsa.

Benimde aklima gosteriyi izlerken ilusyonistlerin gerceklestirdigi ve sanki kendilerinin ya da sahneden birilerinin hayatini tehlikeye atiyormus izlenimi veren gosterileri geldi.Bence bu tarz birkac sovu Heroes of China icerisine ustaca koyabilmis olsalardi bence cok daha basarili bir gosteri olurdu. Cunku oraya gelen herkesin beklentisi sasirmak ve heyecanlanmak.

Bir anda gosteri esnasinda ters giden (ya da sizin oyle sandiginiz) bir seyin ustalikla halledilmesi ve o esnada sahnenin kucuk bir tiyatro haline getirilmesi bence herkesin adrenalini artt?r?r.

Aslinda olay demek dogru olmaz uygulama dersek daha yerinde olur.

Gosteri baslamadan gidip yanimiza atistirmalik birseyler almak istedik ve ben gidip patlamis misir ve Coca-Cola light istedim bufeden.

Bufedeki calisan istediklerimi verdikten sonra yalniz iceri Coca-Cola light kutusu ile giremezsiniz diyince onu birakip yerine su aldim.

Sonra kapida yergosteren ve biletleri kontrol eden gorevlilere bunun sebebini sorunca bana patlamis misir ve suyun dokulmeleri halinda temizleyebildiklerini ama kola’da sorun yasayacaklari icin iceri sokulmasina izin verilmedigini soylediler…

Cok enteresan o zaman neden bufede Coca-Cola satiliyor diye insanin aklina gelmiyor degil. Buradan insanlar evleri icin mi alisveris yapiyor acaba?

Sinemalarda sorun olmayan bir konu TIM’de neden boyle bir sorun haline getirilmis hic anlamadim. Sanirim cok pimpirikli bir mudur isletiyor burayi.

Eger butun sirketler kendileri  icin her sorun olabilecek konuyu direkt bastan iptal etselerdi cok buyuk ihtimalle su an internette sadece birkac sirketin web adresi olurdu.

Ne de olsa internetde ne yapmak isterseniz isteyin server sorunlarindan, hacklenmeye, kullanici sikayetlerinden, sofware hatalarina kadar bircok seyle ugrasmaniz gerekiyor.

Umarim TIM yonetimi bu garip yaklasimini en kisa zamanda birakir.

PS: Bu arada sadece Coca-Cola degil ayni zamanda cikolata gibi leke birakabilecek urunlerinde iceri sokulmasina izin vermiyorlar.

Ben de bu konuyla ilgili kendi basima gelen olaylari anlatmistim ama pek i-phone’un nasil kirilabilecegi hakkinda somut bilgi vermemistim.

Simdi bloguma gelen insanlara yardimci olabilmek adina birkac site linki verecegim.

Buradan gidip i-phone’un nasil kirilacagi ve daha bircok i-phone sorunu hakkinda bilgi alabilirsiniz.

Youtube’daki bu video’dan ise eger sim kartinizi kesip iphone’a turbosim ile takmaniz gerekiyorsa bunun nasil yapilacagini izleyebilirsiniz.

Umarim bu sefer i-phonezedelere biraz olsun yardimim olmustur.

Dunyaca unlu pazarlama gurusu Seth Godin ikisi arasindaki farki soyle anlatiyor:

‘Word of Mouth’da tuketici kullandigi iyi ya da kotu bir urunu veya servisi 5-10 kisiye anlatir ve konu orada kapanir. Mesela ben bir havayolu sirketinin ucagina binerim ve oturdugum koltuktaki emniyet kemeri calismiyordur (basima gelmis bir olay) arkadaslarima anlatirim ve butun proses beni anlattigim arkadaslarimin sayisi kadardir.

Viral Marketing’de ise ben yine bir urunu ya da servisi 5-10 arkadasima anlatirim onlar da 5-10 arkadaslarina anlatirlar boylece bu fikir eksponansiyel bir sekilde buyuyerek onceden tahmin edilemez pazarlara ulasir. Her ornekte oldugu gibi burada da facebook’u verebiliriz ya da Google’un kendisi de buna cok iyi bir ornektir.

Bu durumda aslinda bizim hep pazarlamada kullandigimiz WOM terimi burada Viral Pazarlamayi anlatiyor. Yani aslinda viral pazarlamayi kastediyoruz ancak Word of Mouth terimi kullaniyoruz.

Benim acimdan bu tarz bir WOM tanimindaki WOM’un ustune pazarlama plani kurulacak bir yani yoktur. Buradaki WOM aslinda daha cok musteri memnuniyeti ile alakali bir konudur. Yani verdiginiz servis yada urun tuketicinin beklentisinin ustundeyse pozitif altinda ise negatif WOM’a markaniz maruz kalir.

Peki pazarlamacilarin surekli olarak WOM diyerek ama aslinda viral pazarlamayi kastedederek kurduklari planlar nedir?

Bunlar gercekten gerceklesebilecek planlar midir?

Bir grup opinion leader’a urununuzu tanitip, sevdirerek gercekten viral yani bulasici bir fikir olusturabilir misiniz?

Duncan Watts Fast Company‘de yayinlanan bir yazida viral pazarlamanin malesef bu kadar kolay yapilamayacagini anlatiyor. Tabi ki pazarlama cogu zaman somut gerceklere dayanan bir bilim olmadigi icin kisiden kisiye bu yorum degisebilir.

Burada daha detayli bir sekilde Watts’in konu ile ilgili fikirlerini ve karsi tarafin yani Viral Pazarlamanin planlanabilecegini dusunen pazarlamacilarin fikirlerini de bu makale de bulabilirsiniz.

Benim konuyla ilgili fikrim ise Viral pazarlama birkac opinion leader’a ulasmak ile gerceklestirilebilecek kadar kolay bir pazarlama aktivitesi degildir. Bazi urunlerde viral pazarlamayi asla kullanamazsiniz, mesela Toyota yeni Corolla 2008 modelini hadi viral pazarlayalim derse yillik satislarini revize etmeleri gerekir.

Viral pazarlamada bence opinion leader’lar sadece sizin fikriniz zaten viral bir fikir ise bunun gerceklesmesini hizlandirirlar yoksa isterseniz tamamen planlarinizdan onlari cikartsaniz da yine de cok birsey kaybetmezsiniz.

Bir urun ya da fikrin viral olabilmesi icin herseyden once fikrin kendisini ve fikrin yayilacagi pazarin buna uygun olmasi gerekir. Yoksa yapacaginiz o fancy pazarlama taktikleri ile bir seyi viral hale getiremezsiniz.

Nuri Alco bir anda butun duvarlara bir pazarlama aktivitesi sonunda yerlesmedi. Ayni yontemi simdi bir urun lansmaninda denemek isteseniz eminim cok kotu cuvallarsiniz.

Kisaca bir urun cikartip sonra bunu viral pazarlasak mi diye dusunmektense urununuzun boyle bir pazarlama sekline uygun olup olmadigini oncelikle inceleyin derim. Aksi halde kursunlarinizi bosuna harcarsiniz…

Kastettigim kelime, turkce karsiligini bulamadigim ”tagline”lar. Yani markayi tanimlayan o tek vurucu ve zihinlere kazinan cumle.

Tagline’lara birkac ornek vermek gerekirse:

Nike - Just Do It

Apple - Think Different

Viagra - Let the Dance Begin

BMW - The Ultimate Driving Machine

DeBeers - A Diamond is Forever

Toshiba - Don’t Copy.Lead

Markanin konumlandirilmasi ve ifade ettikleri ile ilgili bir cumle ne kadar da etkili olabiliyor degil mi? Ayrica markanin vizyonu hakkinda da cok kesin ve net bilgiler iceriyor.

Tabii siz butun iletisim kampanyanizi ve urunlerinizi bu tek cumleye gore gelistirebilirseniz.

Nasil ki Cin Google’da bazi kelimelerin sonuclarinin gorunmesini yasakladiysa biz de ileride boyle birsey yapabiliriz.

Yeni internet kanunun 4.maddesinde diyor ki ”ice­rik sag­la­yi­ci, in­ter­net or­ta­min­da kul­la­nima sun­du­gu her turlu ice­rik­ten so­rum­lu­dur”

Yani user generated ortamlarda milyonlarca kisinin yazdigi yazilardan, yaptiklari videolardan hep bunlara platformu hazirlayan siteler sorumlu. Cok guzel, o zaman bende soyle bir oneri getiriyim: Turkiye sinirlari icerisinde herhangi bir Turk veya Turk olmayan gercek kisiligin davranislarindan o kisinin bulundugu ilin valisi sorumludur. Yani mesela bu kisi gidip yanlis yere arabasini bile parketse cezayi gidip valiler odesin.Ya da gercek kisilik gidip adam oldururse, o ilin valisi cezaevine girsin. Ya da daha iyisi o sehri komple kapatalim.

Tabii ki farkindayim YouTube’un kapatilma sebebinin yine Ataturk’e hakaret iceren birkac densiz video yuzunden yapildigindan. Aynisi zaten Mart 2007 ve Eylul 2007′de de gerceklesmisti.

YouTube’un kapatilma konusu trajikomik bir sekilde cycle’a girdi. Birkac adam Ataturk’e hakaret ediyor diye biz de devekusu misali kafamizi kuma gomuyoruz. Bircok internet sitesi de zaten durumun komikligi ile ilgili dalga geciyor.

O zaman insanin aklina da soyle bir fikir geliyor biri de gidip 2.1 mio Turk’un uye oldugu facebook’da Ataturk’e hakaret eden bir grup kurup facebook’u kapattirabilir.

Olayin sacmaligi surada user generated content ile kurulmus wikipedia,komunite siteleri yada bu tarz baska siteleri her zaman boyle sacma sapan seyler yaparak kapattirabilirsiniz.

Bu ayni bizim eski geceyarisi ekspresi filmini bizim disimizda herkesin izlemesi gibi bir konu. Yani sanki biz birseyi yasaklayinca ve bunu gozardi edince hersey cozulecek diye dusunuyoruz.

 Aslinda mantalitemizde pek bir degisiklik yok eskiden filmleri yasakliyorduk simdi siteleri kapatiyoruz. Teknoloji ilerledikce yasaklama yontemlerimizi gelistiriyoruz sadece.

Bunun yerine devletimiz bu konularda bu kadar hassassa, komunite sitelerinde ulkemizi tanitacak mesela youtube’a kurtulus savasi ve Ataturk’le ilgili insanlarin ilgisini cekecek ilginc bilgilerin oldugu kisa belgeseller yerlestirsin. Wikipedia’da gidip Ataturk’u ve ulkemizi detayli ve ise yarayacak linkler vererek tanitsinlar.

Tabi bunlari yapmak zeka ve zaman gerektirir ve bizim bunlara ayiracak kaynagimiz yoksa o zaman biz Turkiye icerisinde local serverlarla kendi icimizde buyuk bir intranet kuralim, dis dunyayla baglantimizi keselim. Herkese de buyuk bir ders vermis oluruz kanatimce…

Urunun butun iletisim stratejisine baktiginizda oncelikle calisanlarin ogleden sonra acliklarini gidermek üzere konumlandirildigini  ve urun ozelligi olarak da yagsiz bir urun oldugu bilgisini veriyorlar.Burada tabii sosyallesmek ve ise ara vermek gibi tuketici ihtiyaclarininda altini cizmisler.

Dolayisiyla butun bu pazarlama aktiviteleri urunu denemenize sebep oluyor, nitekim ben de oyle yaptim ve gidip bir paket ofis 3-5 aldim.

Zaten paket ve tasarim direkt olarak alip ise goturup cekmecenizde saklamaniza musait bir urun. Urun konumlandirmasi acisindan bence çok basarili bir paket tasarimi ve marka iletisimi olmus.

Urunun tadi da guzel ancak ciddi bir sorunu var, o da çok yagli bir urun. Yani daha net bir bicimde boyle ifade edebilirim: Urunden 7-8 tane yedikten sonra bile muhakkak gidip elinizi yikamaniz gerekli yoksa klavyeniz bastan asagi yag icinde kalabilir.

Sonuc olarak benim bu urunden en buyuk beklentim yagli olmamasi ve acligimi gidermesiydi. Benim Doritos, Patos gibi cipsleri yemememin sebebi de zaten bu urunlerin de çok yagli olmasiydi.

Peki en temel karasteristik ozelligini gerçekletiremeyen bir urunun satislari basarili olabilir mi?

Bence lansman sirasinda harcanan paralarin etkisi gectikten sonra bunu gorebilecegiz.

Urun iceriginden dolayi hedeflemeye calistigi ofis calisanlarini degil bildigimiz cips tuketicilerini kendine cekecektir. 

Frito-Lay belki istedikleri satisi bu üründe yakalayabilecekler ama ya rakiplerin yada kendi cipslerinin satislarindan calacaklar gibi geliyor bana.