Evet veriyor ama bayagi ugrasmaniz gerekli
Netflix mevcut recommendation yazilimini %10 gelistirebilecek bir yazilima tam 1.000.000 USD odul veriyor.
Tabi boyle bir yazilimin onlarin gelirlerini bundan cok daha fazla arttiracagini soylemekte yarar var.
Yarisma Ekim 2006′da baslamis olmasina ragmen su an en yuksek skor %8.57 gelisme ile AT&T’de calisan birkac yazilimcidan olusan Belkor grubuna ait.
Insanlari boyle bir yarismaya iten konu ise ortadaki 1 mio USD’lik odulden cok bir proje etrafindan dunyanin bircok yerinden basarili yazilimcinin bir araya gelerek ortak bir proje goturmeye calismalari ve bu sekilde kendilerini gelistirmeleri.
Ayni Linux ya da Wikipedia gibi insanlara anlamli bir zemin uzerinde basarili bir paylasim platformu acabilirseniz gercekten katilim cok yuksek ve kaliteli olabiliyor.
Eger Turkcell gercekten de Turkcell’in tavugundaki gibi kullanicilarini fatura tutarlarini bu kadar dusunuyorsa neden onlarin aylik faturalarinda ani yukselmeler oldugunda kisa bir mesaj ile onlari uyarmiyor.
Hatta bunu bir servis olarak bile saglayabilirler eger isterlerse…
Ne demek istedigimi daha net anlatiyim:
Benim aylik ortalama Turkcell faturam 120-150 YTL arasi iken bu ay cokca is sebebi ile cep telefonumu kullanmamdan dolayi faturam 400YTL geldi.
Turkcell fatura tutarim 200YTL’yi gectiginde beni her zaman gereksiz yere rahatsiz ettigi gibi yine kisa bir mesaj ile rahatsiz etse ve “Zafer Bey henuz daha fatura kesiminize 12 gun olmasina ragmen 200YTL’lik konusma gerceklestirdiginizi fark ettik.Umariz hersey sizin icin yolunda gidiyordur ve bundan soraki aylarda da hep boyle hossohbet olursunuz” deseydi ben de ne oluyor diye bir faturami incelerdim. Hatta mesaji cok begenip eminim arkadaslarima da bahseder Turkcell’in beni bu konuda uyardigindan bahsederdim.
Oysa simdi bir an hattimi degistirmeyi bile dusundum bu kadar cok fatura gelince insan kendini kaziklanmis gibi hissediyor. Neyseki diger GSM firmalarimizin internet sitelerinde yeni uye olmak isteyen insanlara kolaylik olsun diye yapilmis bir sayfa olmadigi icin hattimi bir saatlik bir cebellesmeden sonra yine Turkcell’de tutmaya karar verdim. Sanirim Vodafone yeni kullanici pesinde degil yoksa bu kadar basarisiz bir internet siteleri olmazdi
Bu sadece Turkcell diger GSM firmalarinin da atladigi bir konu. Bukadar guclu CRM datalari olmalarina ragmen bunu cogunlukla kendileri icin kullaniyorlar ara sira gercekten tuketiciler icin bazi programlar gerceklestirdiklerini dusunuyorum.
Her zaman sifirdan birseyler ortaya cikarmak, kimsenin hayal bile etmedigini gerceklestirmek degildir.
Yaraticilik neredeyse her zaman mevcut bir urun veya servisle ilgili degisiklikler veya gelistirmeler, ayni zamanda baska basarili fikirleri kendi dusuncenize adapte etmektir.
O hep soylenen ilham perisinin degnegiyle pek ilgisi yoktur.
Mesela Orta cagda insanlar zirh kusanip savasa giderken, onlari tasiyan atlara da zirh yapilmasidir yaraticilik yada yahoo’dan insanlar zaten arama yapabilirken para ile yerlestirilen arama sonuclarinin ortadan kaldirilip google gibi bir devin ortaya cikmasidir.
Insanlar internetden zaten alisveris yaparlarken, bari birbirlerine de birseyler satabilsinler demektir yaraticilik.
Bunlari dusunen insanlar google’i, ebay’i, facebook’u ve boyle yuzlercesini kurmuslardir.
Bizden de bir ornek verelim, 40 yillik evlerinin onu boyali direk‘i ispanyol ezgileri ile yorumlayip sonra youtube’dan milyonlara ulasmaktir yaraticilik.
Bravo Gurman kardeslere…
Internet’in gelisimiyle birlikte artik hem tuketicilerin hem de tuketicilere ulasmak icin kullanilan yontemlerin degistigi cok asikar.
Cok klasik bir cumle gibi gelebilir ama gercekten de internet pazarlama ve tuketim ile ilgili varolan bircok seyi degistirdi. Buna ayak uydurabilen yada bu yeni kurallari dikkate alarak is planlarini kuran sirketler cok hizli bir sekilde buyuyorlar.
Turkiye bu acidan henuz daha Amerika’nin gerisinde olsa da bizde cok hizli bir sekilde ilerliyoruz. Bizden konuyla ilgili bir ornek vermek gerekirse:
Eskiden tuketici sikayetleri icin insanlar sirketlerin call centerlarini ararlardi, bazilari gazetelerin tuketici sikayetleri kisimlarina yazilar yazarlardi. Ama artik bunun yerine internetde tuketici sikayetleri icin siteler kurulup buradan firmalarin karsisina cok daha guclu ve etkili bir bicimde cikabiliyorlar.
Bircok firmada buradaki tuketici sikayetlerini takip edip hemen cozebilmek icin aksiyon aliyor. Sikayetvar adli site tuketicilerin toplanip sesini duyarabildikleri ve firmalarin da buradaki geri donus hizina gore degerlendirildigi cok guclu bir komunite sitesi.
Lisa Johsson’in Mind Your X’s and Y’s adli kitabi, yeni nesilin artik farkli ihtiyaclari oldugunu ve bunlari en iyi sekilde karsilayabilen firmalarin one ciktini anlatan cok iyi bir pazarlama kitabi.
Yeni nesile ( burada yeni nesil dedigime bakmayin bu aslinda biziz :)) ulasabilmek icin farkli bir pazarlama yapilmasi gerekiyor
1. Spotlari Tuketiciye Cevirin:
Internet uzerinde artik dagitim ve raf payi gibi kavramlarin onemini yitirmesi sebebiyle herkes kendi niche isteklerine gore birseyler satin almak ve kendini ozel hissetmek istiyor.
Kisisellestirme opsiyonlarinin artmasiyla birlikte herkes kendisini tek ozel musterileriymis gibi hissettiren firmalara karsi kendilerini daha yakin hissediyor.
Buna ornek vermek gerekirse:
Her zaman super kahramanlarin oyuncaklarini yapip satan firmalar vardi ama artik size ozel hatta sizi ozel bir kahraman oyuncagina donusturen firmalar var. Imatoy’da bunu yapmaya calisan internet uzerinden kurulmus bir Amerikan oyuncak sirketi.
2. Nabizlarini Yukseltin:
Artik tuketiciler bu kadar cok secenek ve birbirinin ayni hizmetleri veren firmalar arasinda gercekten kendilerini heyecanlandiracak ve herkese anlatabilecekleri bir deneyim yasatacak firmalarla tanismak istiyorlar.
Herkes hayatinda baska bir iste calismanin nasil bir duygu oldugunu merak eder. Butun kadinlarin neredeyse bir cafe yada kitapevi isletme hayalleri vardir. Yada erkekler icerisinde teknik direktorluk yapmak isteyenlerin sayisi eminim cok yuksektir.
Vocation Vacations adli site belli bir ucret karsiliginda istediginiz iste limitli bir sure (bazi islerde 2-3 gun bazilarinda ise 1-2 hafta ) calismaniza olanak saglayan bir firma. Hayalinizdeki iste birkac gun calisinca belki de hic size gore olmadina karar verebilir yada aradiginiz heyecanin bu olduguna karar verebilirsiniz.
3. Insanlari Birbirine Baglayin:
Bu konuda facebook cilginligindan sonra pek ornek vermeye gerek yok sanirim ?
Aranizda bir komunite sitesine uye olup oradaki profilinin nasil gozuktugune gercek hayattaki gorunusunden bile daha cok onem veren insanlarin sayisi eminim cok fazladir.
4. Tasariminiz siradisi olsun:
Burada da ipod ornegi verilebilir yada tuketicilere bircok farkli cozumler getiren dunyanin en innovative firmasi 3M’i yine burada ornek olarak verebiliriz.
Siz kendi isinizde Apple gibi nefes kesen tasarimlar ortaya cikaramasaniz bile yine de kendi tuketicilerinizin beklentilerinin uzerinde tasarim cozumleri ile (bu cozumler internet siteniz ile ilgili yada magaza icinda bazi degisiklikler olabilir) bunu basarabilirsiniz.
5. Filtrelemenin Disinda Kalin:
Artik insanlar en basitinden tv karsisinda reklam gorduklerinde parmaklarinin ucuyla sizin milyonlarca dolar yatirdiginiz ve tutacagini kesin dusundugunuz bir reklama tamamen kayitsiz kalabiliyorlar.
Yurtdisinda TIVO adindaki dijital video kayit cihazlari ile sevdikleri programlari reklamsiz izleme secenegine bile sahipler yada RSS sayesinde internet sitelerine girmeden istedikleri iceriklere tek bir sayfadan ulasabiliyorlar.
O zaman siz tuketicilere bu filtrelemelerden gecip nasil ulasacaksiniz?
Onunuze her gelen otobus duragini giydirmenin, binalarin dislarini boydan boya boyamanin, izledikleri programlarin altina bant olarak reklamlarinizi sokmanin yada ziyaret ettikleri sitelere bannerlarinizi boydan boya yerlestirmenin basarili sonuclar verecegini mi dusunuyorsunuz?
Insanlar artik herseyin daha hizlandigi, hicbir zaman yeterli vakitlerini olmadiklarini dusundukleri bugunlerde kendilerine ozel urun ve servisler sunan firmalari tercih ediyorlar. O kisitli zamanlarina saygi duyup onlara en uygun urunleri bir onceki tercihlerine bakarak oneren amazon gibi yada onceden MP3 dinlemek isini hem daha kolay hem de daha tarz bir hale getiren Apple gibi firmalari tercih ediyorlar.
Sadece birsey aradiklarinda aradiklari konuya gore urun ve hizmet veren firmalarin reklamlarina dikkat ediyorlar.
6. Yeraltinda Tutun:
Insanlar televizyonlarda,sokaklarda yada radyolarda bangir bangir bagirilan urunleri artik itici buluyorlar.
Tamam belki siz bu medya harcamalarinizin arastirmasini yaptiginizda marka bilinirliginiz yuksek cikiyor ama bunlarin kaci gercekten urunlerize bagli musteriler?
Yeraltindan gizli bir orgut gibi word of mouth yontemiyle yayilma islemini yeni kurulan kucuk firmalar yada internet uzerinden hizmet firmalar yapabilir ancak milyarlarca dolar buyuklugundeki firmalar icin bu pek mumkun degil diye dusuneceksiniz.
Peki, o zaman kisa bir soru sorayim.
Sizce Toyota yeni kurulmus kucuk bir firma midir?
Ya da internet uzerinden urunlerini satan bir kucuk araba ureticisi midir?
Peki Toyota Scion adini hic duydunuz mu? Toyota yeni modelini sadece genclere satabilmek amaciyla butun reklam kampanyasini word of mouth uzerine kurguladi.
Bu arabayi satin almak icin galerilerine gelen musterilerini ana giris kapilarindan degil arka tarafta yeralan onlara ozel bir giristen gerceklestirdi.
Bunun sonunda da cok basarili bir urun lansmani yaptilar.
Merak edenler internet sitesine gidip ne kadar da Toyota’nin o gencler tarafindan sikici ve tekduze olarak bilinan yapisindan uzak bir formatta urun pazarlamasi gerceklestirdigini gorebilirler.
Pazarlamanizi boyle yeraltinda tutmak stratejinizi tamamen Push’dan Pull’a cevirmeniz ve urununuz etrafinda gercekten sagdik marka temsilcileri olusturmaniz gerekiyor.
7. Urununuzu Tuketicilerinizle Birlikte Insa Edin:
Urununuz kurgularken olusturulacak forumlar ve gruplarla duzenli olarak onlarin feedbacklerini alarak ilerleyebilirsiniz.
Insanlarin hic ansiklopedi olusturmak icin bir araya gelebileceklerini bundan 4-5 sene once dusunur muydunuz? Wikipedia tamamen kullanicilari tarafindan yaratilmis olan ve yine onlar tarafindan edit edilen su an dunyanin belki de en cok takip edilen yazili kaynaklarindan biri.
Lord of the Rings filmi yapilirken de yine yapimci firma www.lordoftherings.net adli bir site kurarak buradan film senaryosu ve cizilen eskizler ile ilgili bilgileri fan’larla paylasarak yonetmen Peter Jackson ve Lord of the rings fanatikleri arasinda bir platform ortaya cikardi.
Belki de bu etkilesim yuzunden insanlarin cok sey bekledigi boyle bir yuksek butceli film gelmis gecmis en iyi filmler arasinda yeraldi.
8. Hayata Gecirin:
Markanizla ilgili soz verdiginiz ozellikleri hayata gecirin.Hatta bunu hayata gecirirken soz verdiginizden daha fazlasini tuketicilere verin.
Blue Star Jets firmasi ozel ucak kiraladiginizda size sadece rahat ve komforlu bir ucak tedarik etmiyor. Ayrica ucuslariniz icin dunyaca taninan beslenme uzmani Oz Garcia’nin hazirladigi anti-aging yemeklerinden yerken bir yandan da ozel kisisel bakim elemanlari tarafindan saciniz kesilip,manikur veya pedikurunuz yapilabiliyor. Hatta kirisikliklarinizin arttigini fark ederseniz ucus esnasinda plastik cerrah Paul Lrenc tarafinda botoks bile yapilabiliyor.
Farkindayim yukaridaki ornek biraz ucari ama sizde markanizin haber olmasini ve insanlarin konusmasini istiyorsaniz onlara soz verdiginizden fazlasini vermelisiniz. Sizin ozel ucaginiz dediginizde bu servisleri istege gore saglayabilirseniz gercekten ozel bir ucak sirketi olmus olursunuz.
Yoksa kasmir yastiklar yada DVD playerlar ile rakiplerinizin onune gecmeniz pek mumkun olamaz.
9. Urununuzu Icsellestirin:
Bu madde daha cok non-profit orgutler icin yada bazi ozel urunler icin verilebilir. Burada icsellestirmekten kastim urun veya servisinizin insanlarin ruhani duygularina da hizmet etmesi ve kendilerini iyi hissetmelerini saglamak demek.
Mesela Dubai’li bir start-up firmasi olan Ilkone Tel adli cep telefonu ureticisi Islami kesim icin bir telefon gelistirdi. Ilkone i800 adi verilen cep telefonu icindeki yazilimlar sayesinde Hicri takvimi gosterebiliyor, size kible’nin yonunu gosteriyor ve yaklasik 5.000 sehir icin ezan saatlerini bildirebiliyor.
Ben her ne kadar ilgi duymasam da Turkiye’de muhafazakar kesimin de giderek artmasini da gozonunde bulundurursak boyle bir cep telefonunun iyi bir pazarlama stratejisi ile basariya ulasabilecegini dusunuyorum. Kendi isini kurmaya dusunenler icin degisik bir baslangic olabilir ?
10. Geri Verin:
Startuplarin degil ama milyon hatta milyarlarca dolarlik firmalarin icinde bulunduklari topluma karsi sosyal sorumluluklari var ve bu firmalar cesitli projeler altinda tuketicilerinden kazandiklari paranin bir kimsini topluma vererek kendilerini tercih eden insanlara da tercihleri icin bir sebep daha vermis olurlar.
Freerice adli site bence hem siteye giren insanlari sozel olarak egiten hem de bu arada baska insanlara da bunun yardim olarak donmesini saglayan basarili bir sosyal yardim paylasim platformu. Umarim bu tarz bir platformu birgun Turkiye’de de goruruz.
Yukarida yazmis oldugum yeni 10 tuketici ozelligi yada stratejisinin hepsini bir firmanin uygulamasi pek mumkun degil. Ama her firma kendi bulundugu sektore ve rekabete bagli olarak buradan bazi maddeleri secerek kendini ciddi olcude farklilastirabilir diye dusunuyorum.
Sizin de bunlara eklemek istediginiz maddeler varsa duymak isterim…